راهنمای جامع تمیز کردن ابزار جراحی

استفاده از تجهیزات جراحی آلوده، عوارض جدی برای سلامتی بیماران ایجاد می‌کند. به همین دلیل است که پزشکان باید قبل از شروع، از پاکیزگی ابزار آگاه باشند. در واقع، تمیز کردن ابزار جراحی به اندازه وجود تجهیزات مناسب، ضروری است. علاوه بر این، تمیز کردن و ضدعفونی کردن تجهیزات پزشکی، احتمال انتقال بیماری را به حداقل می‌رساند.
تکنسین‌های پردازش ابزار جراحی، و همچنین خود جراحان، باید به خوبی از نحوه تمیز کردن صحیح ابزار آگاه باشند. به علاوه، آن‌ها باید در تشخیص ضدعفونی شدن ابزار نیز متخصص باشند.
در این مقاله، به طور مفصل با روش‌های مختلف تمیز کردن ابزار جراحی آشنا خواهیم شد. علاوه بر این، تفاوت بین تمیز کردن، ضد عفونی کردن و استریل کردن را مورد بحث قرار می‌دهیم.

فواید تمیز کردن صحیح ابزار پزشکی

از احتمال شیوع بیماری‌هایی مانند HIV و هپاتیت B و C جلوگیری می‌کند.
عملکرد ابزارها را در طول جراحی تضمین می‌کند.
احتمال عفونت را به حداقل می‌رساند.
در حین استفاده از ابزار در زوایای مختلف، دید واضحی از آن‌ها ارائه می‌دهد.
عمر تجهیزات پزشکی را افزایش می‌دهد.
ابزار را در برابر خوردگی و زنگ زدگی مقاوم می‌کند.
از انباشته شدن زباله روی ابزار، که بعداً به سختی می‌توان آن‌ را جدا کرد، جلوگیری می‌کند.
حرکت مناسب لولاها و جعبه‌های قفل ابزار پزشکی را حفظ می‌کند.

نحوه تمیز کردن ابزار جراحی
روش‌های مختلفی برای تمیز کردن ابزار جراحی وجود دارد. هر کدام از این روش‌ها پروتکل خاصی دارند. به علاوه، تمامی روش‌ها دارای محدودیت‌هایی هستند. با این حال، عوامل تمیز کننده و مواد شیمیایی می‌توانند در چندین روش یکسان باشند. تکنسین‌های آزمایشگاه باید مناسب‌ترین روش را برای تمیز کردن تجهیزات پزشکی اتخاذ کنند.
روش تمیز کردن، به ساختار و مواد ابزار جراحی بستگی دارد. بهترین راه، انتخاب تکنیک‌ها و روش‌های رایج برای تمیز کردن و ضد عفونی کردن تجهیزات پزشکی است. دستیاران پردازش ابزار باید دستورالعمل‌های ارائه شده توسط سازندگان را مطالعه کنند. این کار به تمیز کردن ابزارهای جراحی، بدون هیچ عارضه‌ای، کمک می‌کند.

مراحل تمیز کردن ابزار پزشکی

مرطوب کردن: پس از استفاده، ابزار را با یک حوله یا پارچه نرم، مرطوب کنید؛ تا خون و زباله‌ها سفت نشوند.
آبکشی (اولین بار): ابزار را در یک شوینده آنزیمی تایید شده با pH خنثی یا آب استریل قرار دهید.
ضد عفونی: محلولی را با مواد ضدعفونی کننده تایید شده، تهیه کنید. سپس ابزار را به مدت 10 الی 15 دقیقه در محلول قرار دهید.
آبکشی (بار دوم): پس از ضد عفونی کردن، دوباره ابزار را با آب استریل بشویید. این کار به تمیز شدن کامل ابزار کمک می‌کند.
استریل: در این مرحله از دستگاه استریل کننده یا دستگاه اتوکلاو، برای از بین بردن کامل میکروب‌های روی ابزار، استفاده کنید. بهتر است توصیه‌های سازندگان، جهت اتخاذ بهترین روش استریلیزاسیون را مطالعه کنید.
آبکشی (سومین و آخرین بار): ابزار را برای بار آخر بشویید؛ تا بقایای مواد شیمیایی از فرآیندهای قبلی پاک شود.
خشک کردن: در نهایت، خشک کردن ابزار را فراموش نکنید. در غیر این صورت، دچار زنگ زدگی و خوردگی می‌شوند. با استفاده از روش خشک کردن با هوا، ابزار را در یک منطقه باز اما کنترل شده، قرار دهید. همچنین، می‌توانید از یک حوله بدون پرز استفاده کنید؛ تا رطوبت را از سطح ابزار جذب کند.

مواد تمیز کننده مجاز برای ابزار جراحی

الکل ایزوپروپیل
پولیش غیر ساینده
آب مقطر با pH 7
شوینده‌های ملایم
سرکه سفید
بی کربنات سدیم / جوش شیرین
پاک کننده‌های قلیایی کلردار
ضدعفونی کننده‌های بیمارستانی (بدون سفید کننده)
پاک کننده‌های فاقد کلرید
ویندکس

مواد تمیز کننده غیر توصیه شده
از مواد تمیزکننده زیر خودداری کنید؛ زیرا ممکن است به ابزار آسیب برسانند.

اسید موریاتیک / اسید هیدروکلریک
آمونیاک
آب سخت ( PH بالای 7 )
سفید کننده
ترکیبات حاوی کلر
نمک‌های کواترنر
پاک کننده‌های ساینده

روش‌های تمیز کردن ابزار جراحی
سه روش اساسی برای تمیز کردن ابزار جراحی وجود دارد:

تمیز کردن دستی
تمیز کردن با واشر ضدعفونی کننده
تمیز کردن اولتراسونیک

تمیز کردن دستی
تمیز کردن ابزارهای جراحی به صورت دستی، زمانی که ابزارها ساختار پیچیده‌ای داشته باشند، ایده آل است. در این روش تمیز کردن، استفاده از سینک سه طرفه انتخاب مناسبی است.

پس از تمیز کردن کامل ابزار در آب سرد، آن‌ها را در اولین سینک نگه دارید.
در سینک دوم، ابزار را با استفاده از برس‌های تمیز کننده، به صورت دستی برس بکشید. جهت غوطه‌ور ساختن ابزار در آب، سینک را تمیز کنید؛ تا از قرار گرفتن ابزار در معرض میکروب‌ها و ذرات معلق در هوا، جلوگیری کنید. استفاده از مواد شوینده با کف کم را در نظر بگیرید.
در محل سینک سوم، شستشو را با آب استریل انجام دهید.

روش واشر ضد عفونی کننده
واشر ضدعفونی کننده از فناوری اسپری با آب تحت فشار، جهت تمیز کردن ابزار استفاده می‌کند. دمای آب، غلظت مواد شیمیایی و سرعت جریان در واشر ضدعفونی کننده، همگی به طور خاص تنظیم شده‌اند.
چهار چرخه جهت تمیز کردن موثر تجهیزات پزشکی در واشر ضدعفونی‌کننده‌، ضروری است. این چرخه‌ها را در ادامه شرح می‌دهیم.

چرخه زمانی: اگر چرخه خیلی کوتاه باشد، ممکن است تمیز شدن، کامل انجام نشود. همچنین اگر بیش از حد طولانی باشد، ممکن است کارایی ابزار مختل شود.
درجه حرارت: عوامل تمیز کننده و چرخه‌های از پیش برنامه ریزی شده، در طول فرآیند بر دما تأثیر می‌گذارد. به طور معمول در واشر ضدعفونی‌ کننده‌، مواد شیمیایی پاک‌کننده آنزیمی بین 100 تا 140 فارنهایت (32 تا 60 درجه سانتی‌گراد) بهترین عملکرد را دارند. با این حال، زمانی که دما بین 122 تا 180 فارنهایت (50 تا 82 درجه سانتی‌گراد) است، استفاده از مواد شوینده مناسب است.
علم شیمی: مواد شیمیایی تمیز کننده، به دستورالعمل‌های سازنده بستگی دارد. هنگام انتخاب مواد شیمیایی تمیز کننده، کیفیت آب و غلظت مواد شیمیایی را در نظر بگیرید.
برخورد: برخورد، نیروی مکانیکی است که توسط بازوهای اسپری در واشر ضدعفونی کننده اعمال می‌شود. اگر کاربر واشر ضدعفونی کننده کم برخورد داشته باشد، انتخاب یک ماده شیمیایی پاک کننده قوی‌تر، موثرتر است. در نمونه‌های پر برخورد، آب با فشار بالا به حذف موثر کثیفی کمک می‌کند. تمیز کردن با واشر ضدعفونی کننده، سازگارتر و کارآمدتر است. با این وجود، کارکنان باید در مورد بارگذاری دستگاه آموزش کافی ببینند؛ تا استفاده بهینه تضمین شود.

روش اولتراسونیک
متخصصان روش اولتراسونیک را جهت تمیز کردن قسمت‌هایی از تجهیزات پزشکی که دسترسی به آن‌ سخت است، مانند جعبه قفل، لولا و لومن، ترجیح می‌دهند. در این روش، امواج صوتی با فرکانس بالا، حباب‌های میکروسکوپی بر سطح ابزار ایجاد می‌کنند؛ که در نهایت منفجر می‌شوند. ترکیدن حباب‌ها به پاکسازی قسمت‌های داخلی ابزار کمک می‌کند.

نحوه استفاده از پاک کننده اولتراسونیک
در ادامه دستورالعمل استفاده از پاک کننده اولتراسونیک را دنبال کنید:

ابتدا ابزار را در یک میکروب کش یا آنزیمی مانند Pre-zyme غوطه‌ور کنید.
قبل از تمیز کردن اولتراسونیک، اجازه ندهید ابزار خشک شوند.
از محلول تمیز کننده اولتراسونیک، مخصوص تمیز کردن ابزار جراحی، استفاده کنید.
جهت فرو بردن کامل ابزار در محلول تمیزکننده اولتراسونیک، آن‌ها را در یک سینی توری یا سبدی که به دسته‌های آن آویزان شده‌اند، قرار دهید.
ترجیحاً از مواد شیمیایی مورد تایید EPA استفاده کنید. این یک روش مقرون به صرفه برای تمیز کردن ابزارهای جراحی قابل استفاده مجدد است.
کاربر با استفاده از پنل کنترل، دما و مدت زمان تمیز کردن دستگاه را انتخاب می‌کند.
توجه داشته باشید که دمای محلول باید کمتر از 42 درجه سانتیگراد باشد. در غیر این صورت، ذرات می‌توانند روی تجهیزات پخت شوند؛ و برای استریل کردن به قدری بزرگ شوند که نتوان آن‌ها را جدا کرد.
پس از تکمیل چرخه تمیز کردن اولتراسونیک، به سراغ مراحل ضدعفونی یا استریل کردن تجهیزات بروید.
برای روغن کاری لولاها و جعبه قفل ابزار، از روان کننده توصیه شده، استفاده کنید.
اگرچه همه ابزار یا تجهیزات برای این روش مناسب نیستند، اما تمیز کردن اولتراسونیک باعث صرفه جویی در زمان و حذف کامل مواد انباشته شده می‌شود.

تفاوت بین تمیز کردن، ضدعفونی کردن و استریل کردن
در ادامه به طور خلاصه تفاوت بین تمیز کردن، ضدعفونی کردن و استریل کردن ابزارهای جراحی را مورد بحث قرار می‌دهیم.

تمیز کردن
تمیز کردن، پس از استفاده از ابزار، انجام می‌شود. به عبارت دیگر، اولین قدم جهت ضدعفونی کردن ابزار است. در تمیز کردن، مواد قابل مشاهده و کثیفی از تجهیزات پاک می‌شوند. تکنسین‌های آزمایشگاه از آب استریل و مواد شوینده با pH خنثی برای تمیز کردن استفاده می‌کنند.

ضد عفونی کردن
ضد عفونی کردن، مرحله دوم آلودگی زدایی است. این کار به کاهش تعداد میکروب‌ها و میکروارگانیسم‌ها بر روی ابزارهای جراحی کمک می‌کند. در این مرحله، تکنسین‌های پردازش ابزار، تجهیزات را به مدت 10 تا 15 دقیقه در محلول مورد تایید EPA، غوطه‌ور می‌کنند. سپس ابزار را شستشو می‌دهند؛ تا بقایای محلول ضدعفونی کننده، پاک شود. پس از ضدعفونی، استریلیزاسیون انجام می‌شود.

استریل کردن
این سومین و آخرین مرحله از پاکسازی ابزارهای جراحی است. استریلیزاسیون اتوکلاو یا بخار، متداول‌ترین روش برای استریل کردن تجهیزات پزشکی است. استریل کردن، تمامی میکروب‌ها را از بین می‌برد و ابزار را برای استفاده مجدد آماده می‌کند.

نتیجه گیری
تمیز کردن ابزار جراحی به اندازه داشتن تجهیزات مناسب برای اقدامات پزشکی، مهم است. بنابراین، متصدیان آزمایشگاه و تکنسین‌های بازفرآوری ابزارهای جراحی باید به شدت این قضیه را جدی بگیرند. به علاوه، هر ابزار باید قبل از استفاده مجدد، بررسی شود. به این ترتیب، می‌توان از بسیاری از عوارض ناشی از تجهیزات پزشکی نامناسب پیشگیری کرد. جدای از آن، مراکز پزشکی باید ابزارهای جراحی با کیفیت بالا را انتخاب کنند. چنین ابزارهایی عمر طولانی‌تری دارند و به سرعت دچار زنگ زدگی یا خوردگی نمی‌شوند.
مدی لایف دارای ابزارهای درجه یک جراحی است که سال‌ها دوام می‌آورند. اکنون با مراجعه به سایت مدی لایف، می‌توانید ابزارهای پزشکی پیشرفته را به کیت جراحی خود اضافه کنید.